Διαταραχή σωματικών συμπτωμάτων

Η ψηφιακή εποχή έχει καταστήσει εύκολη την υπερανάλυση κάθε συμπτώματος.

Η αυτοδιάγνωση βρίσκεται μόλις μερικές αναζητήσεις στο Google και μερικά κλικ του ποντικιού μακριά.

Τη μια στιγμή πονάει ο ώμος σας και μετά από μερικές αναζητήσεις, είστε πλέον πεπεισμένοι ότι χρειάζεστε μια χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση ενός σπάνιου όγκου.

Μήπως έχετε άγχος για την υγεία σας ή υποχονδρίαση; Αυτές οι διαταραχές είναι πλέον γνωστές ως διαταραχή σωματικών συμπτωμάτων και διαταραχή άγχους ασθένειας.

Παρόλο που και οι δύο διαταραχές αφορούν την υπερβολική ανησυχία για την υγεία σας και την ύπαρξη μιας ασθένειας, στη διαταραχή σωματικών συμπτωμάτων παρατηρούνται και σωματικά συμπτώματα.

Διαταραχή σωματικών συμπτωμάτων
Διαταραχή σωματικών συμπτωμάτων

Και οι δύο διαταραχές ανήκουν σε ένα ευρύτερο πλαίσιο διαταραχών που ονομάζονται διαταραχές σχετικές με σωματικά συμπτώματα.

Πρόκειται για διαταραχές στις οποίες προεξάρχουν διαφόρων ειδών σωματικά συμπτώματα (ανεξάρτητα από το αν μπορούν να εξηγηθούν ικανοποιητικά από την μέχρι σήμερα ιατρική επιστήμη), τα οποία επηρεάζουν σοβαρά τη σκέψη, το συναίσθημα και τη συμπεριφορά του πάσχοντος ατόμου και προκαλούν σημαντικού βαθμού δυσφορία ή/και δυσλειτουργικότητα σε ένα ή περισσότερα πεδία της καθημερινής του ζωής.

Τι είναι η διαταραχή σωματικών συμπτωμάτων;

Πρόκειται για διαταραχή κατά την οποία το πάσχον άτομο παρουσιάζει για σημαντικό χρονικό διάστημα (τουλάχιστον 6 μήνες) ένα ή περισσότερα σωματικά συμπτώματα (πχ. πόνος, αιμωδίες, κόπωση), τα οποία συνοδεύονται από υπερβολικές και επίμονες σκέψεις (πχ. “έχω κάποια σοβαρή αρρώστια”, “πρόκειται να πεθάνω”), συναισθηματικές αντιδράσεις (πχ. έντονο άγχος, φόβο) και συμπεριφορές (αφιέρωση υπερβολικού χρόνου και ενέργειας στα συμπτώματα ή στις ανησυχίες για την υγεία, πχ. το άτομο μπορεί να πηγαίνει συνέχεια σε γιατρούς ή να κάνει διαρκώς εξετάσεις, επίσης μπορεί συνεχώς να αναζητά πληροφορίες για τα συμπτώματά του, να αυτοεξετάζεται ή να επικεντρώνεται σε διάφορες σωματικές αισθήσεις προσπαθώντας να αντιληφθεί παθολογικές καταστάσεις), που προκαλούν σημαντικού βαθμού δυσφορία ή/και δυσλειτουργικότητα σε ένα ή περισσότερα πεδία της καθημερινής ζωής.

Τα σωματικά συμπτώματα θεωρούνται “αυθεντικά” (υπαρκτά, αληθινά), ανεξάρτητα από το αν μπορούν να εξηγηθούν από τη μέχρι σήμερα γνωστή ιατρική (πχ. το αίσθημα κόπωσης μπορεί να αποδίδεται σε σιδηροπενική αναιμία ή να είναι ιατρικά ανεξήγητο).

Αυτές οι διαταραχές άγχους ασθένειας μπορούν να εμφανιστούν σε όλα τα στάδια της ζωής, αλλά συνήθως ξεκινούν από τα 30.

Επηρεάζουν περίπου το 5% έως 7% των ενηλίκων. Όπως και άλλες αγχώδεις διαταραχές, η διαταραχή σωματικών συμπτωμάτων και η διαταραχή άγχους ασθένειας έχουν υψηλότερο επιπολασμό στις γυναίκες.

Τι είναι το άγχος υγείας;

Εάν αισθάνεστε άγχος όσον αφορά την υγεία σας, μπορεί να έχετε διαταραχή άγχους ασθένειας ή διαταραχή σωματικών συμπτωμάτων.

Και στις δύο αυτές διαταραχές κάποιος ασχολείται υπερβολικά και ανησυχεί για την υγεία του – πολύ πέρα από αυτό που τον διαβεβαιώνουν οι ειδικοί γιατροί.

Κάποιος με διαταραχή σωματικών συμπτωμάτων θα έχει σωματικά συμπτώματα, τα οποία μπορεί να οφείλονται ή να μην οφείλονται σε κάποια ιατρική πάθηση.

Ενώ όσοι πάσχουν από διαταραχή άγχους ασθένειας θα ανησυχούσαν για την υγεία τους ελλείψει σωματικών συμπτωμάτων, ακόμη και μετά από επανειλημμένες διαβεβαιώσεις για την καλή τους υγεία από γιατρούς.

Όπως και άλλες αγχώδεις διαταραχές, τα άτομα με διαταραχή σωματικών συμπτωμάτων ή διαταραχή άγχους ασθένειας έχουν συνήθως συναίσθηση ότι ανησυχούν υπερβολικά.

Υπάρχει συνήθως ένα κομμάτι του ατόμου που γνωρίζει ότι η ανησυχία του είναι δυσανάλογη και ένα άλλο κομμάτι που δεν μπορεί να ανεχτεί καμία αβεβαιότητα όσον αφορά την υγεία του.

Ένα άτομο πρέπει να βιώνει σημαντικά σωματικά συμπτώματα και εξουθενωτική ανησυχία για τουλάχιστον έξι μήνες πριν τεθεί η διάγνωση της διαταραχής σωματικών συμπτωμάτων.

Με την αγχώδη διαταραχή ασθένειας, απαιτείται επίσης χρονικό διάστημα έξι μηνών. Αλλά το άτομο έχει μια ανησυχία για το αν έχει ή αναπτύσσει μια ασθένεια, παρόλο που δεν υπάρχουν σωματικά συμπτώματα ή υπάρχουν μόνο ήπια συμπτώματα.

Τα άτομα με διαταραχή άγχους λόγω ασθένειας είναι υπερ-επιφυλακτικά σε σχέση με οποιεσδήποτε αλλαγές στο σώμα τους.

Αυτό μπορεί να τους οδηγήσει στο να αναζητούν επανειλημμένες διαβεβαιώσεις από τους επαγγελματίες υγείας ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, να αποφεύγουν την παροχή ιατρικής φροντίδας από φόβο.

Ποια είναι η διαφορά μεταξύ του άγχους για την υγεία και της γενικής ανησυχίας για την υγεία σας;

Για κάποιον με διαταραχή άγχους ασθένειας, η ανησυχία για έναν πονοκέφαλο μπορεί να εξελιχθεί σε φόβο ότι έχει όγκο στον εγκέφαλο.

Αυτό που βλέπουμε συχνά να συμβαίνει με την αγχώδη διαταραχή της ασθένειας είναι ότι το άγχος περιφέρεται συνεχώς.

“Οι ασθενείς μπορεί να ανησυχούν για έναν όγκο στον εγκέφαλο και στη συνέχεια να εμφανίζουν βήχα και ξαφνικά να ανησυχούν για καρκίνο του πνεύμονα.

Όπως και άλλες αγχώδεις διαταραχές, το άγχος υγείας εκδηλώνεται σε διάφορους βαθμούς.

Όλοι έχουμε διαφορετικές προσωπικότητες και κάποιοι από εμάς θα είναι πάντα πιο αγχωμένοι από άλλους.

Αλλά το άγχος μετατρέπεται σε σοβαρό πρόβλημα όταν παρεμβαίνει στη λειτουργικότητα ενός ατόμου.

Παρότι είναι έξυπνο και προνοητικό να ζητάτε ιατρική συμβουλή αν ανησυχείτε για την υγεία σας, τα άτομα με άγχος υγείας συχνά ανησυχούν και νομίζουν ότι είναι άρρωστοι ακόμη και μετά από τις διαβεβαιώσεις του γιατρού τους και τα αρνητικά αποτελέσματα των εξετάσεων.

Η διαταραχή σωματικών συμπτωμάτων και η διαταραχή άγχους ασθένειας διαφέρουν από την πλασματική διαταραχή επειδή το άτομο πιστεύει πραγματικά ότι είναι άρρωστο.

Στην πλασματική διαταραχή (παλαιότερα γνωστή ως σύνδρομο Munchhausen), το άτομο προσποιείται ότι πάσχει από κάποια ασθένεια και ταυτόχρονα γνωρίζει ότι αυτή δεν είναι πραγματική.

Ποια είναι τα συμπτώματα του άγχους υγείας;

Αν έχετε διαταραχή άγχους ασθένειας, μπορεί να εμφανίσετε τα ακόλουθα:

  • Ανησυχία για το αν θα πάθετε ή θα εκδηλώσετε κάποια ασθένεια.
  • Έλλειψη συμπτωμάτων ή ήπια συμπτώματα.
  • Άγχος που είναι δυσανάλογο με τα συμπτώματα ή τον κίνδυνο ασθένειας.
  • Υπέρμετρη επαγρύπνηση σχετικά με την υγεία και επανειλημμένο έλεγχο για συμπτώματα.
  • Αποφυγή ιατρικής φροντίδας λόγω άγχους ή συχνή αναζήτηση ιατρικής φροντίδας, παρά τις επανειλημμένες διαβεβαιώσεις από γιατρούς για την καλή κατάσταση της υγείας σας.

Αν έχετε διαταραχή σωματικών συμπτωμάτων, μπορεί να αντιμετωπίζετε τα εξής:

  • Ένα ή περισσότερα επίμονα σωματικά συμπτώματα που προκαλούν δυσφορία και παρεμβαίνουν στη λειτουργικότητά σας.
  • Υπερβολικό άγχος σχετικά με την υγεία και τα συμπτώματα ή υπερβολικό χρόνο που ξοδεύεται στο να σκέφτεστε τα συμπτώματα ή να αναζητάτε ιατρική φροντίδα.

Μπορεί το άγχος υγείας να προκαλέσει σωματικά συμπτώματα;

Όσοι πάσχουν από διαταραχή άγχους ασθένειας έχουν έναν μη ρεαλιστικό φόβο για μια ιατρική κατάσταση.

Μπορεί να θεωρούν τις φυσιολογικές λειτουργίες του σώματος ως σημάδι για κάτι πιο σοβαρό.

Όμως όσοι πάσχουν από διαταραχή σωματικών συμπτωμάτων ανησυχούν για την υγεία τους όπως ακριβώς και κάποιος με διαταραχή άγχους ασθένειας, αλλά βιώνουν πραγματικά σωματικά συμπτώματα.

Τα συνήθη συμπτώματα είναι τα ακόλουθα:

  • Πόνος.
  • Κόπωση.
  • Δύσπνοια.
  • Γαστρεντερικά ενοχλήματα.

Μερικές φορές, δεν υπάρχει ιατρική εξήγηση για τα συμπτώματα αυτά. Και αν υπάρχει αιτία για τα συμπτώματά τους, παλεύουν να ελέγξουν τις ανησυχίες τους.

Αιτίες άγχους υγείας

Τι προκαλεί σε κάποιον άγχος υγείας; Ακολουθούν μερικοί παράγοντες.

Τα τελευταία χρόνια ζούμε με το COVID-19. Από τα καθημερινά δελτία ειδήσεων μέχρι τις εντολές για τις μάσκες, είναι εύκολο να καταλάβουμε γιατί κάποιος μπορεί να ανησυχεί.

Μια μελέτη εξηγεί ότι τα άτομα με COVID-19 έχουν υψηλό κίνδυνο να αναπτύξουν διαταραχή σωματικών συμπτωμάτων. Υπάρχει έλλειψη κατανόησης σχετικά με τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις του COVID-19 και η έρευνα σχετικά με την ασθένεια συνεχίζεται.

Οι πανδημίες θα έχουν αναπόφευκτα αντίκτυπο στην ψυχική υγεία του γενικού πληθυσμού, όπως υψηλότερη συχνότητα εμφάνισης άγχους, κατάθλιψης και σωματικών συμπτωμάτων.

Κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους του COVID-19, η παγκόσμια συχνότητα εμφάνισης άγχους και κατάθλιψης αυξήθηκε κατά 25%, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ).

Αυτό οφειλόταν στην κοινωνική απομόνωση, τον φόβο της ασθένειας, την απώλεια αγαπημένων προσώπων, τις αλλαγές στη ρουτίνα και την μεγάλη αβεβαιότητα που συνοδεύει μια πανδημία.

Από πολλές απόψεις, το COVID-19 είναι η τέλεια καταιγίδα για την ανάπτυξη μιας διαταραχής άγχους υγείας

  • Κυβερνοχονδρία

Ψάχνετε στο διαδίκτυο για να βρείτε πληροφορίες σχετικά με μια ασθένεια που νομίζετε ότι έχετε;

Το διαδίκτυο δεν προκαλεί συνήθως άγχος υγείας, αλλά σίγουρα το επιδεινώνει.

Πολλοί άνθρωποι με άγχος για την υγεία τους στρέφονται στο διαδίκτυο για να μειώσουν το άγχος τους, αλλά αντίθετα, το κάνουν πολύ χειρότερο.

Αναζητούν καθησυχασμό, αλλά αντ’ αυτού διαβάζουν για ασαφή συμπτώματα που θα μπορούσαν να έχουν δεκάδες πιθανές αιτίες.

Και αν είστε αγχωμένοι για την υγεία σας, θα γαντζωθείτε στη χειρότερη από αυτές.

  • Άσχημες εμπειρίες με την υγεία

Εάν είχατε στο παρελθόν εμπειρίες με κάποια σοβαρή ασθένεια ως παιδί, μπορεί να φοβάστε ή να ανησυχείτε για τυχόν συμπτώματα που θα εμφανίσετε ως ενήλικας.

Όσοι έχουν κακοποιηθεί ως παιδιά μπορεί επίσης να βιώνουν άγχος για την υγεία καθώς μεγαλώνουν.

Ακόμη και αν είχατε ένα μέλος της οικογένειάς σας που ανησυχούσε υπερβολικά για την υγεία του, αυτό μπορεί να έχει επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζετε τα συμπτώματα και την ιατρική περίθαλψη.

Το να έχετε ένα μέλος της οικογένειας που περνάει μια σοβαρή ή παρατεταμένη ασθένεια όταν είστε νέοι μπορεί να προκαλέσει την ανάπτυξη άγχους για την υγεία.

Μπορεί να αισθανθήκατε αβοήθητοι και μπορεί να μεγαλώσατε με την ανησυχία ότι θα αναπτύξετε μια παρόμοια ασθένεια.

Πώς αντιμετωπίζεται το άγχος υγείας;

Διαταραχή σωματικών συμπτωμάτων, υποχονδρίαση, άγχος υγείας, διαταραχή άγχους ασθένειας – όποιος κι αν είναι ο όρος που χρησιμοποιείται – ο κύριος στόχος της θεραπείας είναι η βελτίωση της ποιότητας ζωής του ατόμου.

Συχνά, όσοι πάσχουν από διαταραχή άγχους υγείας έχουν αναστατώσει τη ζωή τους με το χρόνο και τα χρήματα που ξοδεύουν στο κυνήγι ενός προβλήματος υγείας.

Αν κάποιος παρουσιάσει άγχος υγείας, επιβάλλεται πάντα να αναζητήσει πρώτα ιατρική αξιολόγηση.

Αν ο γιατρός τους έχει αποκλείσει μια σωματική αιτία και είμαστε σίγουροι ότι πρόκειται για άγχος ασθένειας, πιθανότατα θα ωφεληθεί από θεραπείες όπως η ψυχοθεραπεία και η ενσυνειδητότητα.

Σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν σωματικά συμπτώματα, είναι σημαντικό το θεραπευτικό πλάνο να περιλαμβάνει τόσο ιατρική όσο και ψυχική θεραπεία.

Το άγχος ασθένειας είναι περίπλοκο, διότι ο γιατρός πρέπει να διασφαλίσει ότι τα συμπτώματα του ατόμου αντιμετωπίζονται κατάλληλα και ταυτόχρονα ότι το άτομο μαθαίνει να αναπτύσσει πιο ισορροπημένη σκέψη όσον αφορά την υγεία του.

  • Ψυχοθεραπεία

Ο γιατρός σας μπορεί να σας προτείνει ένα συγκεκριμένο είδος θεραπείας συζήτησης που ονομάζεται γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία (CBT).

Η CBT δίνει έμφαση στη σύνδεση μεταξύ των σκέψεων και των συναισθημάτων σας.

Μπορεί να σας βοηθήσει να αναπτύξετε πιο λογική, τεκμηριωμένη σκέψη όσον αφορά την υγεία σας.

Με τη γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, μαθαίνετε να αμφισβητείτε τις αρνητικές σας σκέψεις για την υγεία σας και να εξετάζετε εναλλακτικές εξηγήσεις για τα συμπτώματά σας

  • Φαρμακευτική αγωγή

Εάν η CBT και άλλες μέθοδοι δεν αποδίδουν, ο γιατρός σας μπορεί να σας συστήσει φαρμακευτική αγωγή.

Οι επιλογές μπορεί να περιλαμβάνουν αντικαταθλιπτικά όπως είναι οι εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRI).

Share to...